Talerze orkiestrowe

Czynele, żele, talerze orkiestrowe – bez tego instrumentu trudno jest wyobrazić sobie sekcję rytmiczną. Emitują dźwięk o nieokreślonej wysokości, a usłyszeć je można w utworach wykonywanych np. przez orkiestry symfoniczne i dęte. Dźwięki wydobywane przez czynele można usłyszeć również w muzyce popularnej, gdzie przez muzyków nazywane są powszechnie „blachami”.

Talerze orkiestrowe – Co to jest?

Talerze orkiestrowe zazwyczaj są cienkimi, okrągłymi dyskami o różnej średnicy i grubości. W ich budowie zauważalne są biegnąc koncentrycznie uwypuklenia. Ten instrument muzyczny wykonuje się głównie ze stopu brązu, mosiądzu, miedzi i cyny. Grający trzyma talerze pionowo na wysokości swojego torsu, a odpowiednim uderzeniem może wydobyć z nich dwa rodzaje dźwięku. Zdarza się, że korzysta ze specjalnych pałeczek lub miotełek.

Dźwięk z długim wybrzmiewaniem zanotowany z łukiem „w powietrze” lub długą wartością rytmiczną można uzyskać zderzając talerze ze sobą ruchem ukośnym i rozwarciem ich po uderzeniu. Z talerzy zatrzymanych po uderzeniu i przyciśniętych do piersi grającego wydobywa się dźwięk nagle stłumiony, staccato lub krótka wartość rytmiczna.

Talerze orkiestrowe – Od historii do współczesności

Historia talerzy orkiestrowych sięga czasów starożytnych. Wówczas instrument ten wykorzystywany był do celów rytualnych. W Europie czynele pojawiły się około VIII wieku. Te, które usłyszeć można we współczesnych sekcjach rytmicznych, swój początek miały w janczarskich kapelach wojskowych, a grano na nich w XVII wieku. W orkiestrach symfonicznych dźwięki wydobywane przez talerze pojawiły się w okresie klasycyzmy, gdzie wprowadzili je kompozytorzy tworzący muzykę tamtego okresu.

Oprócz najbardziej znanej od wieków techniki gry, jaką jest uderzanie talerzy o siebie, współcześnie często instrument ten wykorzystywany jest do uzyskiwania niekonwencjonalnych środków wyrazu. Za pomocą smyczka i pocierając nim krawędź talerza, wydobywa się z niego długo wybrzmiewające rewerbacje, a także melodie alikwotowe. Z kolei spod czubka drewnianej lub gumowej pałki trzymanej pionowo względem powierzchni talerza, wydobywa się dźwięk charakteryzujący się wysoką częstotliwością i zawierający wysokie, pojedyncze lub złożone tony harmoniczne.

Czy wiesz, że talerze…

Czy wiesz, że talerze są instrumentem, który można usłyszeć w utworach granych nie tylko przez orkiestry symfoniczne i dęte? Bardzo często pojawiają się one również w muzyce popularnej. Muzycy z tego nurtu do gry na talerzach wykorzystują specjalne statywy z pedałem nożnym i często stanowi to część zestawu perkusyjnego.

Ciekawostką jest też inna postać talerzy, jaką mają krotale. To talerzyki antyczne mocowane do palców. Po uderzeniu nimi o siebie uzyskuje się wysokie dźwięki. Odkryte zostały w egipskich grobowcach, a bez tego odkrycia prawdopodobnie nie powstałyby wybitne dzieła. Krotale stały się bowiem inspiracją dla XX-wiecznych kompozytorów. W swoich dziełach umieścili je: Claude Debussy i Maurice Ravel, do zastosowania ich w swych dziełach.